Nem, ambalaj ve depolama

Depolama koşulları konuşulurken sıcaklık hep öndedir. Nem ise çoğu zaman ancak bir sorun çıktığında hatırlanır: yumuşamış bir koli, eğilmiş bir palet ya da okunamayan bir etiket.

Bağıl nem ne demek?

Hava her zaman bir miktar su buharı taşır. Bağıl nem, havadaki su buharının, havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği en yüksek miktara oranıdır ve yüzdeyle ifade edilir. Sıcak hava soğuk havadan daha fazla su buharı taşıyabilir. Bu yüzden aynı hava soğudukça bağıl nemi yükselir ve belli bir noktada, yani çiy noktasında, su buharı yoğuşmaya başlar.

Bu ilişki depodaki birçok nem sorununu açıklar. Aynı hava, sıcak bir öğleden sonra ile serin bir gece arasında çok farklı bağıl nem değerleri gösterebilir.

Nem ürünü nasıl etkiler?

Bazı ürünler nemden doğrudan etkilenir. Efervesan tabletler, bazı tozlar ve kapsüller bunun bilinen örnekleridir. Bu ürünlerde ambalajın koruması önemlidir, ama ambalajın kendisi de nemden etkilenir.

Ambalaj ve etiket

Oluklu mukavva koliler nemli havada basınç dayanımını kaybeder. Üst üste yığılmış kolilerde bu, alttakilerin ezilmesi ve paletin eğilmesi, hatta devrilmesi demektir.

Nem etiketlerin yapışmasını da zayıflatır. Parti numarası ya da son kullanma tarihi okunamayan bir kutu, izlenebilirlik açısından sorunlu bir kutudur.

Yoğuşma

Soğuk bir ürün ılık ve nemli havayla karşılaştığında, havadaki su buharı ürünün yüzeyinde yoğuşur. Soğuk odadan çıkan bir paletin üzerindeki damlacıklar bunun sonucudur. Islanan koli hem dayanımını kaybeder hem de etiketini riske atar.

Çözüm basittir ama sabır ister: soğuk ürünün, kapalı ambalajının içinde oda sıcaklığına gelmesini beklemek ve ambalajı ancak ondan sonra açmak.

“Kuru yer” ne demek?

Etikette sık görülen “kuru yerde saklayınız” ifadesi yoruma açık gibi görünür. ABD Farmakopesi (USP) Genel Bölüm <659>, kuru yeri 20 °C’de ortalama bağıl nemin yüzde 40’ı aşmadığı ya da başka sıcaklıklarda buna eşdeğer su buharı basıncının bulunduğu yer olarak tanımlar. Bu tanım, etiketteki ifadeyi ölçülebilir bir koşula çevirir.

Pratikte ne yapılır?

Birkaç alışkanlık nemin yarattığı sorunların çoğunu önler:

• Bağıl nem, sıcaklıkla birlikte kaydedilir. Birçok veri kaydedici ikisini aynı anda ölçebilir.
• Ürünler zemine ve duvara temas etmeyecek şekilde yerleştirilir.
• Rampa kapıları gereğinden uzun açık kalmaz, çünkü nemli havalarda içeri giren dış hava nemi de beraberinde getirir.
• Gerektiğinde nem alma sistemleri kullanılır.
• Etiketteki “kuru yer” ifadesi bir not olarak değil, izlenecek bir koşul olarak ele alınır.

Nemin alan içindeki dağılımı da sıcaklık haritalama çalışmasında ölçülebilir. Soğuk ürünlerde yoğuşmanın taşıma sırasında nasıl ortaya çıktığı ise Soğuk zincir nerede kırılır? yazısının konusudur.